رواق دارالذکر کجاست؟ تاریخچه رواق دارالذکر آرامگاه ابدی رهبر شهید در حرم رضوی

رواق دارالذکر در حرم رضوی آرامگاه ابدی رهبر شهید انقلاب و خانواده ایشان شد. اما رواق دارالذکر کجاست؟ تاریخچه و ویژگی های محل دفن و خاکسپاری رهبر شهید در حرم رضوی را می خوانید

تاریخچه رواق دارالذکر آرامگاه ابدی رهبر شهید در حرم رضوی

رواق دارالذکر در حرم رضوی واقع است. جایی در پایین پای حضرت امام رضا(ع) که در یک وداع تاریخی و معنوی، پیکر رهبر شهید را در خود جای داده و قرار است از این به بعد شاهد زائران زیادی باشد.
این مکان در جنوب شرقی روضه منوره قرار دارد و از شرق به حجره‌های صحن آزادی و کفشداری و از شمال به دارالسرور، از غرب به دارالعزه و از جنوب به دارالزهد، راه دارد، این رواق ۲۱۶ مترمربع مساحت و ابعاد محیط آن ۱۹/۱۲ عرض و ۷۲/۱۵ متر طول است.

علت انتخاب

شاید سوالی برای شما ایجاد شود که چرا رواق دارالذکر برای دفن رهبر شهید انتخاب شد؟

انتخاب رواق دارالذکر حرم رضوی به عنوان محل دفن رهبر انقلاب و منزلگاه ابدی ایشان، مملو از اشارات معنوی و شخصیت والای آن حضرت است. این رواق، بخشی از راهرویی است که در «پایین‌پای» مضجع شریف حضرت رضا(ع) قرار دارد و ادبِ ورود به ساحت قدسی امام هشتم را ترسیم می‌کند که در فرهنگ زیارت شیعی، پایین‌پای مبارک، نمادِ نهایتِ فروتنی زائر در برابر امام است.

قرار گرفتن مزار رهبر شهید در این نقطه، بیانگر این حقیقت است که ایشان، حتی در آخرین جایگاه خود، همچنان به عنوان یک «زائرِ مودب» و خادمِ آستان ولایت باقی مانده است.

مهم‌ترین پیام انتخاب رواق دارالذکر برای دفن، تعریفِ جدیدی از نسبتِ میان «اقتدار» و «بندگی» است. رهبر شهید، در عرصه‌های سیاسی و نظامی، نماد صلابت و اقتدار بود. اما همین مرد مقتدر، در برابر ساحتِ امام رضا(ع)، به پایین‌پای حضرت پناه می‌برد.

رواق دارالذکر در کجای حرم قرار دارد

مسیر زیارتی ایشان معمولاً از رواق دارالزهد آغاز می‌شد و با عبور از رواق دارالذکر به دارالسرور می‌رسید. زائرانی که از این پس از رواق دارالذکر عبور می‌کنند، با تماشای این مزار، نه تنها یاد و خاطره رهبر شهید را زنده می‌کنند. این مزار، نمادی از ادبِ زیارت، تواضع در برابر ولایت و عاقبت‌بخیریِ یک خادمِ واقعی است. این مکان یکی از حساس‌ترین و معنوی‌ترین بخش‌های زیارتی حرم مطهر محسوب می‌شود.

در این مکان قرار بود مدرسه‌ای در سال ۱۳۳۸ قمری ساخته شود اما چون طرح آن در زمین‌های وقفی آستان قدس رضوی بود، نه تنها به ساخت مدرسه منجر نشد، بلکه در حال حاضر با عنوان رواق دارالذکر در حرم مطهر رضوی شهرت دارد.

سال تاسیس و ساخت

به دستور امیرعزیزی، قسمت آسایشگاه خدام این مدرسه به رواق دارالعزه و حیاط آن به رواق دارالذکر تبدیل شد،

علی‌نقی میرزا رکن الدوله در سال ۱۳۳۸ قمری تولیت وقت آستان قدس و والی خراسان بود، پس از تمام شدن کار ساخت صحن نو یا آزادی فعلی، به حاج آقاجان، معمارباشی آستان دستور داد در تکه زمین بلااستفاده‌ای که در پشت زاویه غربی این صحن قرار داشت، مدرسه‌ای بسازد، مدرسه‌ای که بنای آن، چند سال پس از عزل او به اتمام رسید.

با آمدن تولیت جدید، مسئولان وقت ساخت این مدرسه را برخلاف مقررات دانستند، زیرا این بنا در زمین‌های وقفی آستان قدس رضوی ساخته شده بود، این شد که طلاب و اساتید نتوانستند به این مدرسه بروند و حجره‌های این مدرسه به‌عنوان کشیک‌خانه خدام استفاده شد.

پس از انتقال کتابخانه آستانه از ضلع جنوب شرقی ایوان نادری، در زمان تولیت میرزا سیف‌الدوله قاجار، قسمت فوقانی این مدرسه نیز به‌عنوان مخزن کتابخانه آستان قدس رضوی مورداستفاده قرار گرفت.

با توجه به نزدیک بودن این مکان به روضه منوره و قرار گرفتن آن در مسیر تشرف زائران، سپهبد امیرعزیزی، نایب التولیه وقت آستان قدس تصمیم گرفت این مدرسه را تبدیل به یک رواق کند، تصمیم مشابهی که برای بسیاری از اماکن اطراف آن هم گرفته شد و آن‌ها رواق شدند.

به دستور امیرعزیزی، قسمت آسایشگاه خدام این مدرسه به رواق دارالعزه و حیاط آن به رواق دارالذکر تبدیل شد، حدود سال‌های ۱۳۴۳ – ۱۳۴۲ بود که تیرآهن‌های موازی را روی سقف مدرسه علی‌نقی میرزا نشاندند و دیوارهایش را کاشی کردند تا به یک محیط سرپوشیده تبدیل شود.

حجره‌های فوقانی و پایین رواقی که امروز ما آن را با نام دارالذکر می‌شناسیم، در حال حاضر محل استقرار دفاتر مختلف حرم مطهر است، این رواق در مسیر تشرف آقایان به ضریح قرار دارد و مخصوص استفاده زائران مرد در نظر گرفته شده است.

با ورود به این رواق که با رنگ‌های لاجوردی، سبز، زرد و قهوه‌ای کاشی‌کاری شده و مشاهده کتیبه‌های لاجوردی که یا احادیث امام رضا (ع) دارد یا منقوش به آیات قرآن کریم است، به هنر معماری آمیخته با خلاقیت هنرمندان پی می‌بریم.

سقف این رواق با خلاقیت هنرمندان ایرانی با گچ‌بری و آیینه‌کاری آراسته شده، همچنین، در وسط سقف صلوات خاصه امام رئوف (ع) با خط نسخ به‌صورت دایره حک شده است.